​Nato Kafa, Nato Mermer! “Çağımızda Akıl Çapımız”

0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

​Nato Kafa, Nato Mermer!
“Çağımızda Akıl Çapımız”
Suat Umutlu / 21 Kasım 2026

“Dünyanın sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken, aptalların küstahça kendilerinden emin olmalarıdır.” – Bertrand Russell
*
İnsanlık tarihinde görülmüştür ki;
Medeniyetin zirvesinde de olsanız
gün gelir bilim yok sayılır esamesi dahi okunmaz ve önü açılan illegal ortamda hurafeler kör, sağır, lâl hatta biat eden insanlar yaratırsa varlığınız tehlikededir. İşte bu “kısır döngü”; özellikle otoriter, dindar veya az gelişmiş ülkelerde farklı düşünen ve sorgulayan kafalar makbul sayılmadığından hâlâ devam etmektedir.

Öte yandan, hızlı gelişimin ve değişimin yaşandığı çağımızda kâh düz ovada, kâh sarp dağda zorlu bir hayat mücadelesi veren insanoğlunun evrensel akla sahip çıkma sorumluluğu varken; “düşünmek, sorgulamak dinden çıkarır” diyen istismarcıları dinleyip biat etmesi ve cehaletin pençesinde “bildiğimi okurum” diyerek adeta “esaret duruşu” sergileyip ilkelliği tercih etmesi zayıflığın ve korkunun da sonucudur.

Bakınız! Osmanlı dönemi esnaflarının cehalet duvarı ören fikir fukarası, kuş beyinli, odun kafalı o insanların zihin yapısı hakkında kullandığı Rumca bir deyim var: “Na to kefali, na to marmaro!”
Yani “işte kafa, işte mermer” anlamında
“Nato kafa, nato mermer.”

Gerçekten insan beşer, kuldur şaşabilir: “Eyler hata, üçer beşer/ Düz ovada yürür iken/ Ayağını sürter, düşer” de ama
insanları ve yönetimleri iyi ya da kötü kılan akıldır, zihninin derinliği yani çapıdır ve önemli olan düştüğü yerde akılla kalkabilmesidir.

İnsanlar; “Söyle(me)seydim, yap(ma)saydım” gibi keşkeli açmazlarıyla ya ileriyi görebilir ve medeniyet için bilime ve ahlâka sarılır, ya da zaten tembelliğe meyilli beynini güncellemesi zor gelir ve şiddete, barbarlığa sığınır. Maalesef günümüzde her yerde ve her alanda akıl çaplarının süründüğü hissediliyor ve o kısır döngü de devam ediyorsa ne yapılmalıdır?

​Bir toplumun geleceğini belirleyen
eğitim sistemleri ve kurumsal yapılar; geleceği gören bir ruha, dünyayı siyah-beyaz değil, gri tonlarıyla da okuyabilen ve başkalarını da “insan” olarak gören empatiye sahip akıllı çapı genişleyen insanları yetiştirirler.

​Eğer, akıllı/üretken “nesiller” yerine sorgulamayan/tüketen ‘birey’ amaçlanır ve ihtiyacı olan eğitimcileri de yetiştirmediğinde yaşanan çağın akıl çapında olmaktan çıktığı gibi zihni daralan ve köleleşen insanların da ortaya çıkan yozlaşma ortamında hayat mücadelesi verirken siyah-beyazı seçmeleri de kaçınılmazdır.

​Bu noktada; Immanuel Kant’ın “Akıl; kendi sınırlarını yine akılla çizerse görüneni kavrar” sözü önemlidir. Zira,
“çok konuşan hiç dinlemeyen” ama “ben bildiğimi okurum” diyen mermer kafalıların yoğun olduğu toplumlarda insanlıktan ve medeniyetten de söz edemezsiniz. Bu, aynı zamanda “kitlesel” olarak da akıl çapının daralmasıdır ve “insanın adı yok” demektir.

​Neticeten;
Biyolojik olarak vücut ağırlığının %2’sini oluşturan beyin, bugünün ahvâl ve şeraitinde sahip olduğu enerjinin tamamını tüketir hale gelmişse; hem “akıl” çapını büyütmek, hem de tembellikten ve “bilmemek değil, öğrenmemek” ayıbından kurtulabilmenin tek yolu Sokrates’in: “Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir” düsturuyla öğrenme yolculuğunu başlatmaktır ve elzemdir.
Ne dersiniz?

​Suat Umutlu
Çivril, 21 Kasım 2026
​

​Nato Kafa, Nato Mermer! “Çağımızda Akıl Çapımız”
0

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

0/30 karakter


Giriş Yap

Haberveriyor ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Uygulamayı Yükle

Uygulamamızı yükleyerek içeriklerimize daha hızlı ve kolay erişim sağlayabilirsiniz.