Çeşme’nin denizcilik kültürüyle aile geleneklerini buluşturan “Nişan balığı”, Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen Kültür Sofrası etkinliğinde mizansenle anlatıldı. Gelenekte süslenen balığın kız evine götürülmesi ve iki ailenin aynı sofrada buluşması canlandırıldı.
İzmir’in Çeşme ilçesinde bu yıl ikinci kez düzenlenen Kültür Yolu Festivali kapsamında, bölgenin evlilik geleneklerinden “Nişan balığı” yeniden yaşatıldı. Çeşme Kalesi’nde gerçekleştirilen “Kültür Sofrası” etkinliğinde, geleneğin hazırlık aşamasından iki ailenin ortak sofrada buluşmasına kadar uzanan süreç katılımcılara aktarıldı.
Etkinlik, Çeşme Kültürel Miras Derneği Başkanı Ali Rıza İşipek ve Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel tarafından organize edildi.
Nişan balığının hikâyesi canlandırıldı
Mizansende oğlan evinin hazırladığı ve özenle süslediği balığın kız evine götürülmesi, ardından iki ailenin aynı sofrada buluşması anlatıldı. Geleneğin önemli unsurlarından biri olan kız evinin şeker içi kurabiyesiyle karşılık vermesi de canlandırmada yer aldı.
Çeşme Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Yeşim Yüksel, etkinlikle Çeşme’nin denizcilik kültürü ile aile yaşamını buluşturan geleneğin yeniden görünür kılınmasının amaçlandığını belirtti.
Yüksel, geleneğin bereket, dayanışma ve paylaşma duygularını taşıdığını ifade etti.
Süslenen balık kız evine götürülüyor
Yüksel’in aktardığı bilgilere göre gelenekte oğlan evi tarafından avlanan veya temin edilen iri ve gösterişli bir balık özenle hazırlanıyor.
Çipura, sinarit veya levrek gibi balıklar parlak kâğıtlar ve çeşitli motiflerle süslenirken, üzerlerine gelin ve damadın baş harfleri işleniyor. Gelin gibi süslenen balık, tepsi içerisinde kız evine götürülüyor.
Kız evi ise balığı pişirerek oğlan evini yemeğe davet ediyor. Böylece iki ailenin aynı sofrada buluşması ve aralarındaki bağların güçlenmesi amaçlanıyor.
Geleneğin gelecek nesillere aktarılması hedefleniyor
Yeşim Yüksel, Ege Üniversitesi’nden halk bilimci ve Türkolog Prof. Dr. Pınar Fedakâr ile öğrencilerinin Çeşme’de gerçekleştirdiği sözlü tarih çalışmasının ardından, “Nişan balığı” geleneğinin gastronomi ve halk kültürü mirası olarak gelecek kuşaklara aktarılması için çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.
Balık, yeni yuvanın ve bereketin simgesi
Yerel anlatılara göre denizden gelen balık, rızkı, bereketi ve cömertliği simgeliyor. Delikanlının kız evine sunduğu balık, yeni bir yuva kurmaya ve ailenin geçimini sağlamaya hazır olduğunun sembolü olarak değerlendiriliyor.
Kız evinin balığı pişirerek ortak sofrada sunması ise birlikteliğin kabulü ve iki ailenin ortak hayatının başlangıcı şeklinde yorumlanıyor.
Kültür Sofrası etkinliğinde gerçekleştirilen mizansenle, Çeşme’nin yerel kültürünün önemli unsurlarından biri olan “Nişan balığı” geleneği katılımcılara aktarılmış oldu.
