Antalya’nın Akseki ve İbradı ilçelerinde Toros Dağları’nın yüksek kesimlerinde doğal olarak yetişen taş erik, yöre halkının yoğun emeğiyle geleneksel lezzetlere dönüşüyor. Yaklaşık 10 kilo erikten 1 kilo elde edilen taş eriği ekşisi, kilogramı 500 liradan satışa sunuluyor.
Toros Dağları’ndan sofralara uzanan gelenek
Akseki ve İbradı ilçelerinin yüksek kesimlerinde kendiliğinden yetişen taş erik, yörede “dağ eriği” ve “yaban eriği” olarak da biliniyor. Olgunlaşma döneminde yöre halkı tarafından dağlardan toplanan erikler; reçel, kurutmalık ve ekşi yapımında değerlendiriliyor.
Akseki’de ise taş erik, ilçenin tescilli yöresel lezzetlerinden ekşi tarhananın yapımında önemli bir yere sahip.
Dağlardan çuvallarla toplanıyor
Rakımı yüksek ve zorlu arazi şartlarına sahip bölgelerden toplanan taş erikler, çuvallara doldurularak büyük emekle köylere indiriliyor. Burada yıkanıp temizlenen erikler, uzun süren kaynatma ve süzme işlemlerinden geçiriliyor.
Dağ eriğini toplama sürecinin zahmetli olduğunu anlatan Şengül Tak, eriklerin dağlardan çuvallarla toplanıp araçlarla köye getirildiğini, ardından yıkama, temizleme, kaynatma ve süzme işlemlerinin uygulandığını belirtti.
11 saat kaynatılarak ekşiye dönüştürülüyor
Taş eriğinden ekşi elde etmek için geleneksel yöntemlerle uzun süreli bir işlem uygulanıyor. İlk aşamada erikler yaklaşık 5 saat kaynatılıyor. Daha sonra süzülen eriklerin suyu yaklaşık 6 saat daha kaynatılıyor.
Uzun süren kaynatma işlemiyle koyulaşan erik suyu ekşi haline geliyor. Posası ve çekirdekleri ise süzme sırasında ayrılıyor.
Tak, yaklaşık 10 kilo erikten ancak 1 kilo ekşi elde edildiğini belirterek bu ürünün hazırlanmasındaki emeğe dikkat çekti.
Bu yıl 100 kilogram ekşi üretildi
Dağ eriği ekşisini bu yıl ilk kez deneme amacıyla hazırladıklarını ifade eden Tak, toplam 100 kilogram ekşi yaptıklarını ve satışa sunduklarını söyledi.
Taş eriği ekşisinin salata ve çorba başta olmak üzere farklı yemeklerde kullanıldığını belirten Tak, kurutulan eriğin de kış aylarında çorbalarda limon yerine değerlendirilebildiğini aktardı.
Taş eriğin lezzeti ekşi tarhanada ortaya çıkıyor
Akseki’de yaşayan Ayşe Çelik ise Toros Dağları’nda yetişen taş eriğin, ilçenin tescilli yöresel lezzetlerinden ekşi tarhananın temel malzemelerinden biri olduğunu söyledi.
Çelik, olgunlaşan eriklerin yöre halkı tarafından dağlardan toplandığını, ağaçların değneklerle silkelenerek eriklerin yere dökülmesinin ardından toplama işleminin gerçekleştirildiğini anlattı.
Ekşi tarhana kış sofralarına hazırlanıyor
Ekşi tarhananın yapımında buğday yarması, domates ile kırmızı ve yeşil biber kullanılıyor. Malzemeler kaynatılırken taş erik de ayrı bir tencerede kaynatılıyor ve çekirdekleri ayrılıyor.
Ardından sıcak erik suyu buğday yarmasının üzerine dökülerek karışım iyice harmanlanıyor. Bir gece bekletilen karışım ertesi gün sinilere serilerek gölgede kurutuluyor.
Kış aylarında pişirilmek üzere saklanan ekşi tarhananın kendine özgü lezzetini taş erikten aldığı ifade ediliyor.
Geleneksel lezzet gelecek kuşaklara aktarılıyor
Akseki ve İbradı yöresinde doğal olarak yetişen taş erik, kış hazırlıklarının önemli ürünleri arasında yer alıyor. Dağlardan toplanan erikler, geleneksel yöntemlerle işlenerek ekşi, tarhana ve reçelin yanı sıra kurutmalık olarak da değerlendiriliyor.
Yöre halkının nesilden nesile aktardığı taş erik işleme geleneği, Torosların doğal ürünlerinin yöresel mutfakta yaşatılmasına katkı sağlıyor.
