Afganistan’da 2021 yılında yeniden iktidara gelen Taliban yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump yönetimine ekonomik iş birliği çağrısı yaptı. Taliban Dışişleri Bakanı Emirhan Muttaki, iki ülke arasındaki ilişkilerin geçmişteki 20 yıllık savaş üzerinden değil, gelecekte kurulabilecek ortaklıklar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Teklifin merkezinde ise Afganistan’ın yüz milyarlarca dolar değerindeki maden rezervleri bulunuyor.
Taliban ABD Şirketlerini Afganistan’ın Madenlerine Davet Etti
Muttaki’nin açıklamasına göre Taliban yönetimi, Amerikan şirketlerinin Afganistan’da madencilik, altyapı, tarım ve ticaret alanlarında yatırım yapmasına sıcak bakıyor. Özellikle madencilik sektörünün iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin yeniden kurulmasında önemli rol oynayabileceği düşünülüyor. Haziran ayında Taliban’ın Maden ve Petrol Bakan Yardımcısı Abdul Rahman Qanit ile Afganistan-ABD Ortak Ticaret Odası Başkanı Jeffrey Grieco arasında Kabul’de gerçekleştirilen görüşmede de Amerikan yatırımları ele alınmıştı.
Geçmişte yapılan jeolojik araştırmalara göre Afganistan’ın yer altında en az 1 trilyon dolar değerinde maden rezervi bulunuyor. Ülkede bakır, demir cevheri, kobalt, altın, lityum ve niyobyum gibi kritik kaynakların önemli miktarlarda bulunduğu tahmin ediliyor. Ancak onlarca yıl süren savaş, altyapı eksiklikleri ve siyasi belirsizlik nedeniyle bu kaynakların büyük bölümü henüz işletilebilmiş değil. Taliban yönetimi 2021’den bu yana Çin ve İran dahil çeşitli ülkelerle 7 milyar doları aşan madencilik anlaşmaları açıkladı.
Ekonomik açılımın karşılığında Taliban’ın Washington’dan bazı talepleri de bulunuyor. Afganistan Merkez Bankası’nın tahminlerine göre ülkenin yaklaşık 9,5 milyar dolarlık rezervi yurt dışında tutuluyor ve bunun yaklaşık 7 milyar doları ABD’de bulunuyor. Taliban yönetimi bu varlıkların serbest bırakılmasını, yaptırımların hafifletilmesini ve ABD’nin 2021 yılında kapattığı Kabil Büyükelçiliğini yeniden açmasını istiyor.
Buna karşın Washington ile Taliban arasında ciddi anlaşmazlıklar sürüyor. Donald Trump daha önce Bagram Hava Üssü’nün yeniden ABD kontrolüne geçmesini gündeme getirmişti ancak Taliban bu seçeneğe kapıyı kapattı. Tutuklu Amerikan vatandaşlarının durumu ve Taliban yönetiminin kadınların eğitim, çalışma ve kamusal hayata katılımına yönelik uyguladığı ağır kısıtlamalar da ilişkilerin önündeki önemli engeller arasında bulunuyor. Bu nedenle Taliban’ın yer altı kaynaklarını Amerikan yatırımlarına açma teklifine Trump yönetiminin nasıl karşılık vereceği şimdilik belirsizliğini koruyor.
