İzmir’de, Yaşar Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü tarafından geliştirilen yenilikçi bir sistem, binalardaki aşırı sıcaklığı yer altına yönlendirerek hem iç mekan konforunu artırmayı hem de kentsel ısı adası etkisini azaltmayı hedefliyor.
Prof. Dr. Mustafa Tutar’ın liderliğindeki bilimsel araştırma projesi, yaz aylarında artan sıcaklıkların neden olduğu klima kullanımını azaltmayı amaçlıyor. Standart klimaların dışarıya sıcak hava üfleyerek şehirlerdeki sıcaklık artışını hızlandırdığı biliniyor. Bu yeni sistem, binaların içindeki sıcak havayı dışarıya salmak yerine, yer altına yönlendiriyor.
Proje ekibinde, Enerji Yönetimi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Arif Hepbaşlı, Dr. Öğretim Üyesi Aslı Tiktaş ve Yağız Ali İlmi Güçlü de yer alıyor. Araştırma, “Helisel Sondaj Kuyusu Isı Değiştiricileri”nin optimum tasarımını inceleyerek, yeraltının doğal serinliğinden faydalanmayı amaçlıyor. Bu sistem, yaz aylarında binalarda biriken sıcak havayı, spiral şeklindeki borularla toprağın derinliklerine aktararak, dışarıya sıcak hava salınımını engelliyor.
Sistemde, binlerce senaryoyu analiz eden yapay zeka algoritmaları kullanılıyor. Toprağın yapısından borunun kıvrımına kadar birçok detay saniyeler içinde değerlendiriliyor. Bu sayede, en az enerji harcayıp en yüksek soğutmayı sağlayacak tasarım belirleniyor.
Proje yürütücüsü Prof. Dr. Tutar, sistemin karmaşık mühendislik yapısını ve yapay zeka uygulamalarını şu şekilde açıkladı: “Bu projede, derin öğrenme tabanlı yapay zeka yöntemleriyle karmaşık etkileşimleri bütüncül bir yaklaşımla değerlendiriyoruz. Geleneksel deneme-yanılma yöntemlerinin ötesine geçerek, en yüksek soğutma performansını en düşük maliyetle sağlayan sistem tasarımını belirleyebiliyoruz.”
Uzun vadede toprak ısınmasına yönelik alınan önlemler hakkında bilgi veren Prof. Dr. Tutar, yazın depolanan ısının kışın geri çekilmesi gerektiğini vurguladı. Bu tasarımda, yazın toprağa verilen ısının kışın dengeli bir şekilde çekilmesine yönelik optimizasyon yapıldığını belirtti.
