Denizli’nin Çal ilçesindeki Dağmarmara Mahallesi’nin eski yerleşim alanı, tarihi taş evleri ve geleneksel Anadolu sanatlarını yaşatacak kapsamlı bir projeyle yeniden hayat bulacak. Yaklaşık iki yıllık hazırlık sürecinin ardından oluşturulan proje, bölgeyi kültür, sanat, eğitim ve turizmin buluştuğu bir merkeze dönüştürmeyi hedefliyor.
Denizli’nin Çal ilçesine bağlı Dağmarmara Mahallesi’nde yıllar içerisinde büyük ölçüde terk edilen eski yerleşim alanının yeniden canlandırılması için önemli bir proje hazırlandı. “Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi” kapsamında tarihi taş evlerin restore edilmesi, geleneksel el sanatlarının yaşatılması ve bölgenin turizm potansiyelinin değerlendirilmesi planlanıyor.
Dağmarmara Mahalle Muhtarı Hüseyin Ünal ve Mimar Hasibe Feza’nın öncülüğünde gündeme gelen proje, Kutluk Geçmişten Geleceğe Dağmarmara Kültür Sanat ve Eğitim Derneği ile Dağmarmara Muhtarlığı iş birliğinde hazırlandı. Yaklaşık iki yıllık araştırma ve planlama sürecinin ardından şekillenen çalışma, Ebru sanatçısı ve grafik tasarımcı Zehra Öykü Elmasdaş ile Mimar Hasibe Feza tarafından geliştirildi.
Projenin temel hedefleri arasında tarihi dokunun korunması, yerel halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve bölgeye yeni ekonomik fırsatlar kazandırılması bulunuyor.
Tarihi Taş Evler Yeniden Hayat Bulacak
Projenin en önemli ayaklarından birini Dağmarmara’nın geleneksel mimarisinin korunması oluşturuyor. Anadolu’nun taş işçiliğini yansıtan eski köy evlerinin özgün mimari özelliklerine uygun şekilde restore edilmesi ve kullanılabilecek yapıların yeniden işlevlendirilmesi hedefleniyor.
Eğimli araziye uyum sağlayan, bir evin çatısının diğerinin terası olarak kullanıldığı geleneksel mimari düzenin korunması da planlanıyor. Yeni yapılaşmanın mevcut parsellerle sınırlandırılması, kat yüksekliklerinin korunması ve geleneksel cephe özelliklerinin sürdürülmesi öngörülüyor.
Restorasyon çalışmalarının ardından bazı yapıların konaklama alanı, bazılarının ise sanatçıların yaşayabileceği ve üretim yapabileceği atölyeli evler olarak değerlendirilmesi planlanıyor.
Geleneksel Anadolu Sanatları Aynı Köyde Buluşacak
Dağmarmara’nın kültür ve sanat merkezi haline getirilmesi kapsamında ebru, hat, minyatür, çini, dokuma, ahşap işçiliği ve deri işlemeciliği gibi geleneksel sanatların yaşatılması amaçlanıyor.
Sanatçıların ve zanaatkârların köyde üretim yaparak eserlerini ziyaretçilerle buluşturması, deneyimli ustaların bilgi ve birikimlerini genç kuşaklara aktarması hedefleniyor.
Proje kapsamında Anadolu’nun yöresel yemekleri, geleneksel kıyafetleri, müzikleri ve kültürel etkinliklerinin de tanıtılması planlanıyor. Eski ilkokul, cami ve lojman gibi yapıların uygun kültürel ve eğitsel faaliyetlerle yeniden değerlendirilmesi de çalışmalar arasında yer alıyor.
Pamukkale’den Çal’a Yeni Turizm Rotası Oluşturulacak
Projenin önemli hedeflerinden biri de Denizli turizmini Pamukkale dışındaki bölgelere yaymak. Bu doğrultuda Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal Bağ Yolu ve Kaklık Mağarası’nı kapsayan yeni bir kültür ve doğa turizmi güzergâhı oluşturulması öngörülüyor.
Dağ manzarası, doğal su kaynakları, tarıma elverişli iklimi ve çevresindeki yürüyüş yollarıyla dikkat çeken Dağmarmara’da kamp alanları, doğa yürüyüşü parkurları ve bisiklet rotalarının değerlendirilmesi planlanıyor. Ayrıca fotoğrafçılık etkinlikleri için uygun alanların turizme kazandırılması hedefleniyor.
Mevcut Menderes yürüyüş yolunun bakım ve işaretleme çalışmalarıyla daha kullanışlı hale getirilmesi de proje önerileri arasında bulunuyor.
Altyapı ve Ulaşım İçin Yenileme Planı
Dağmarmara’nın yeniden canlandırılması için tarihi yapıların korunmasının yanı sıra altyapı ihtiyaçlarının karşılanması da planlanıyor.
Bu kapsamda temiz su, kanalizasyon, arıtma ve yangın güvenliği sistemlerinin düzenlenmesi, köy içerisindeki yaklaşık 3 kilometrelik yolun doğal dokuya uygun malzemelerle yenilenmesi hedefleniyor.
Ziyaretçiler için otopark alanları, dinlenme noktaları, çeşmeler ve ortak kullanım alanlarının oluşturulması da öngörülüyor. Ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla Denizli, Pamukkale, Gözler, Dağmarmara, Çal ve Kaklık güzergâhında düzenli toplu taşıma hizmeti sağlanması öneriliyor.
Yerel Halkın Yaşamı ve Ekonomisi Desteklenecek
Dağmarmara’nın yeniden canlandırılması sürecinde mevcut köy sakinlerinin yaşam biçimlerinin ve mülkiyet haklarının korunması esas alınacak. Yerel halkın yerinden edilmeden yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve yeni istihdam alanlarının oluşturulması amaçlanıyor.
Özellikle tarımsal faaliyetlerin azaldığı dönemlerde bölge halkına alternatif gelir kaynakları sağlanması hedefleniyor. Gençlerin kültürel üretime katılması ve geleneksel sanat ustalarının köye yerleşmesini destekleyecek programların geliştirilmesi de projenin ekonomik ve sosyal hedefleri arasında bulunuyor.
Proje Kamu Kurumlarına Sunulacak
Yaklaşık iki yıllık hazırlık sürecinin ardından tamamlanan Dağmarmara Yaşayan Anadolu Kültür ve Sanat Köyü Projesi’nin destek ve iş birliği sağlanması amacıyla ilgili kamu kurumlarına sunulması planlanıyor.
Bu kapsamda Çal Kaymakamlığı, Çal Belediyesi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli Valiliği, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Denizli Büyükşehir Belediyesiyle iş birliği yapılması öngörülüyor. Restorasyon, altyapı, ulaşım ve kültürel faaliyetlerin aşamalı olarak hayata geçirilmesi için özel sektör temsilcileri ve sanat kuruluşlarının da sürece dahil edilmesi hedefleniyor.
Gerekli desteklerin sağlanması halinde Dağmarmara’nın tarihi dokusunu koruyarak yeniden yaşam alanına dönüştürmesi, Denizli’ye yeni bir kültür ve turizm merkezi kazandırması ve Çal ilçesinin ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sunması bekleniyor.
