İzmir’in Çeşme ve Karaburun kıyılarında, geçtiğimiz yaz gündeme gelen orkinos ölümleri yeniden görülmeye başladı. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP), bu durumu yaptığı yazılı açıklama ile duyurdu.
Açıklamada, geçen yıl aynı dönemde kıyılara yaklaşık 1500 ölü orkinosun vurduğu hatırlatıldı. ÇEŞÇEP, Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi’nden araştırmacılar tarafından gerçekleştirilen ve 2026 yılında uluslararası hakemli “Frontiers in Cellular and Infection Microbiology” dergisinde yayımlanan bir çalışmaya dikkat çekti. Bu araştırmada, orkinos ölümlerinde “kapsüllü Lactococcus garvieae” adlı bakterinin önemli bir rol oynayabileceği belirtildi.
Derneğin açıklamasında, bu bakterinin deniz suyu sıcaklığının 15-16 derecenin üzerine çıkmasıyla daha etkili hale geldiği, Ege Denizi’nde yaz aylarında su sıcaklığının 22-25 derece seviyelerine ulaşmasının hastalığın gelişmesi için uygun koşullar oluşturabileceği ifade edildi. Hastalığın ilk aşamada kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organları etkileyebildiği, ilerleyen dönemde ise deride yaralar ve pul kayıplarının ortaya çıkabileceği kaydedildi.
ÇEŞÇEP, Gerence ve Ildır körfezlerindeki balık çiftliklerine de dikkat çekerek, bölgenin kapalı yapısının suyun yenilenmesini sınırladığını belirtti. Çiftliklerdeki yemleme faaliyetleri ile organik atıkların deniz ortamında birikme ihtimalinin bulunduğu ifade edildi. Ancak, atıkların hastalığı doğrudan bulaştırdığına dair kesin bir bulgu olmadığı vurgulandı. Artan su sıcaklığı ve organik kirliliğin bir araya gelmesinin bakterinin yayılmasına dolaylı olarak uygun ortam hazırlayabileceği görüşü aktarıldı.
Ayrıca, serbest yaşayan orkinosların çiftlik çevresindeki yemlere ulaşmak amacıyla kafeslere yaklaşmaları ve bu sırada ağlara çarpmalarının da ölümleri artıran etkenlerden biri olabileceği iddia edildi. Ancak, bu ihtimalin mekanik olarak mümkün olduğu, fakat incelemelerde ağlara çarpmayı kesin biçimde ortaya koyan bir bulguya henüz ulaşılamadığı belirtildi. Hastalık nedeniyle zayıflayan ve yön bulmakta güçlük çeken balıkların ağlara veya kayalıklara çarpmasının mevcut durumu ağırlaştıran ek bir faktör olabileceği ifade edildi.
ÇEŞÇEP, mevcut verilerin ölümlerin tek bir nedene bağlanamayacağını, artan deniz suyu sıcaklığı, çevresel baskılar ve bakteriyel hastalık gibi faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Ayrıca, su kalitesinin düzenli olarak denetlenmesini isteyen dernek, vatandaşları kıyıya vuran ölü veya yaralı balıklara dokunmamaları ve bu balıkları tüketmemeleri konusunda uyardı.
